Commit 31a2ce62 authored by HKalbasi's avatar HKalbasi
Browse files

add some articles

parent 0ed299b7
Pipeline #408491 passed with stages
in 52 seconds
......@@ -18,3 +18,4 @@ related:
* تبلیغات
* لاکچری بودن
* برخی هم چنان جنس گران می خرند.
* [سواد](../literacy/)
---
title: مساله سواد
category:
- education
incomplete: true
related:
- does-not-solve-all
- education-is-data
---
در تعریف سنتی، سواد به معنی خواندن و نوشتن است. با سواد سنتی، مردم می توانند از داده هایی
که در کتاب ها نوشته شده اند استفاده کنند که در گذشته، تنها صورت داده ها حساب می شد. پس
اگر بخواهیم مفهوم سواد را به دنیای امروز تعمیم بدهیم، می توانیم بگوییم سواد به معنی
توانایی استفاده از داده هاست. با این تعریف، علاوه بر خواندن و نوشتن، توانایی استفاده از
کامپیوتر و اینترنت به علاوه شناخت حداقلی از جهان پیرامون برای سواد داشتن لازم است.
## سواد، سد پیشروی برابری
شکاف دیجیتالی و فقر در آفریقا
پروژه اوپن سورس اکولوژی تلاش کرد تا دستگاه هایی بسازد که با آن
نیاز های اصلی یک جامعه کوچک را به صورت پایدار برطرف کند. اما بعد از مدتی، توسعه دهندگان
این پروژه به این نتیجه رسیدند که تکنولوژی کامل، بدون افراد کامل به درد نمی خورد. به همین
دلیل تمرکز این پروژه بعد از آن روی فعالیت ها و رویداد های آموزشی شد که به مردم مقدمات
لازم برای توانایی ساخت و استفاده از دستگاه های عمومی را یاد دهد.
---
title: داده های عمومی و استقلال ملی
category:
- economy
incomplete: true
related:
- public-data-and-government
---
هر جایی که قدرت به طور نابرابر تقسیم شده باشد، قدرتمندان به بقیه تسلط پیدا می کنند
و بقیه به قدرتمندان وابسته می شوند و استقلالشان را از دست می دهند. این الگو در هر
جایی می تواند روی دهد، در روابط بین شرکت های رقیب، در رابطه بین مردم و دولت، در رابطه
بین اعضای یک خانواده و چیزی که در این نوشته موضوع بحث است، روابط بین حکومت ها.
داده های عمومی بدون این که چیزی از کسی کم کنند، به قدرت همه اضافه می کنند و در نتیجه
توزیع قدرت را متوازن تر می کنند. پس داده های عمومی به طور کلی در استقلال و خودکفایی
تک تک موجودیت ها نقش مثبت دارند. در این نوشته به طور خاص بررسی می کنیم که داده های
عمومی چه تاثیری روی استقلال کشور ها داشته است و حکومت ها چگونه از داده های عمومی در
راستای استقلال و خودکفایی استفاده می کنند.
## اتحادیه اروپا
اتحادیه اروپا اقدامات زیادی برای بازپس گیری کنترل خود در زمینه فناوری های دیجیتال
انجام می دهد. بعضی از کشور های این اتحادیه روی اطلاعات خصوصی خروجی از کشور
مالیات وضع کرده اند ولی با این حال بسیاری از داده های شهروندان این کشور ها در دسترس
شرکت های عظیم عمدتا امریکایی و چینی قرار دارند.
یکی از ابزار های اتحادیه اروپا برای پس گرفتن حاکمیت دیجیتال، نرم افزار های عمومی هستند. مثلا
دولت های فرانسه و آلمان در امور دولتی و نظامی خود از پیام رسان المنت ماتریس استفاده
می کنند. با این که المنت هم یک شرکت انگلیسی و خارج از اتحادیه اروپاست اما با شرکت هایی
مثل گوگل و فیسبوک یک تفاوت عمده دارد: داده های المنت عمومی است و در عمل همه مالک آن
هستند. این دولت ها خود سرور های مورد نیازشان را تامین می کنند و در عین ارتباط با بقیه
دنیا از طریق پروتکل غیر متمرکز ماتریس، وابسته به هیچ کس دیگری (حتی شرکت
المنت) نیستند. المنت و ماتریس صرفا یک مثال است و نمونه های دیگر اقبال کشور های اتحادیه
اروپا به داده های عمومی را می توان به استفاده از نکست کلاود به جای گوگل درایو یا دراپ باکس
یا ابزار های مشابه در نهاد های دولتی یا استفاده از ابزار های عمومی مثل جیتسی یا بیگ بلو
باتن در حوزه آموزش در جریان همه گیری ویروس کرونا اشاره کرد. در صورت عدم وجود این
داده های عمومی کشور های اروپایی مجبور می شدند بابت بازپس گیری استقلال خود هزینه زیادی را
صرف توسعه این نرم افزار ها کنند.
## چین
در جریان اختلافات اقتصادی میان امریکا و چین، شرکت های جینی مثل هوآوی با مشکلات جدی مواجه
شدند. اما با داده های عمومی توانستند که تا حدی با این مشکلات مقابله کنند. مثلا هوآوی
توانست سیستم عامل اندروید که یک داده عمومی است را فورک کند و با تغییر نام آن به
هارمونی، از آن در محصولات خود استفاده کند.
داده های عمومی در برنامه خودکفایی چین، نقش اساسی دارند و مسئولان چینی آن را یک روش
ایمن و بهینه برای رسیدن به استقلال می بینند.
شرکت های چینی سرمایه گذاری های گسترده ای روی آن انجام
می دهند؛ مثلا شرکت علی بابا پردازنده های ریسک پنج که یک استاندارد عمومی برای پردازنده هاست
را ساخته است در صورتی که به طور معمول شرکت ها پردازنده هایشان را بر پایه آرم می سازند
و از شرکت آرم که زیر مجموعه شرکت امریکایی انویدیاست مجوزی برای این کار تهیه می کنند. اگرچه
آرم هنوز به لیست تحریم های امریکا اضافه نشده است اما شرکت های چینی به طور پیش دستانه
در حال مهاجرت به ریسک پنج هستند. در صورت عدم وجود داده های عمومی مثل ریسک پنج یا اندروید
که حاصل زحمات مشارکت کنندگان کوچک و شرکت های بزرگ از سرتاسر جهان هستند، چینی ها
نمی توانستند به تنهایی به خودکفایی برسند و مجبور بودند که به خواسته های امریکا تمکین
کنند یا حذف شوند.
## هلند و بلندر
اگر چه داده های عمومی در مالکیت عموم قرار دارند و همه می توانند هر استفاده ای از آن ها
بکنند، اما در سطح یک کشور، استفاده از داده های عمومی بدون ملاحظه می تواند به از دست دادن
نیرو های انسانی متخصص منجر شود و صرفا افراد به ترجمه داده های عمومی یا کار هایی از این
دست بپردازند، که ممکن است در شرایطی مشکلاتی ایجاد کند.
اما راه حل این مشکل، بومی سازی و اختراع دوباره چرخ نیست. می توان حمایت های دولتی که قرار
است صرف بومی سازی شود را هزینه حمایت از توسعه دهندگان داده های عمومی پیشرو در جهان
کرد. با این کار علاوه بر این که افراد انگیزه ای برای کسب تخصص پیدا می کنند و افراد متخصص
از کشور خارج نمی شوند، این حمایت ها می توانند به گونه ای جهت دهی شوند که نیاز های دولت
توسط این نیرو ها در داده های عمومی پیاده سازی شوند و به آن ها افزوده شوند.
مثلا دولت هلند از بنیاد بلندر که توسعه دهنده نرم افزار عمومی بلندر است حمایت کرد و این
نرم افزار انگیزه ای برای کسب تخصص افراد در حوزه علوم کامپیوتر شد. در صورتی که اگر این
حمایت صرف توسعه یک نرم افزار انحصاری بومی هلند می شد احتمالا هیچ وقت به موفقیت های فعلی
نمی رسید. موفقیت هایی که حاصل زحمات مشارکت کنندگان زیادی است که زیر نظر بنیاد بلندر
قابلیت هایی که اکثرا خودشان به آن نیاز دارند را به این نرم افزار می افزایند و به این
ترتیب این نرم افزار به یک نرم افزار قدرتمند تبدیل شده است که حتی در فیلم های
هالیوودی (که عمومی بودن برایشان اهمیتی ندارد و می توانند میلیون ها دلار هزینه
نرم افزار کنند) استفاده می شود.
## یونان و ماهواره
یونان اولین ماهواره خود را به کمک داده های عمومی توسعه یافته توسط
[بنیاد لیبره اسپیس](https://libre.space/)
به فضا ارسال کرده است.
---
title: داده های عمومی با کاربران خاص
category:
- general
incomplete: true
related:
- does-not-solve-all
- education-is-data
---
توزیع برابر (یعنی توزیع شدن منابع به شکل متوازن و غیر متمرکز) و
بهینگی پارتو (بهبود وضعیت عده ای بدون بدتر کردن وضعیت دیگران) دو فاکتور ارزشمند هستند
که داده های عمومی هر دوی آن ها را معمولا زیاد می کند. اما شرایط همیشه این طور نیست. در
این نوشته بررسی می کنیم که چگونه داده های عمومی می تواند در شرایطی به عده ای خاص کمک
کند و آمپلیفایر بی عدالتی شود.
## داده عمومی و توزیع برابر
داده های عمومی توزیع قدرت را برابر تر و غیر متمرکز تر می کند. استدلال پشت این موضوع
این است که داده عمومی به ثروت همه مقدار
ثابتی را اضافه می کند و وقتی دو طرف یک کسر با یک عدد ثابت جمع شوند، کسر به یک
که یعنی برابری، نزدیک تر می شود. اما این فرض وقتی برقرار است که داده عمومی به همه
به یک اندازه سود برساند. بعضی از داده های عمومی توسط همه قابل استفاده نیستند و
صرفا به بعضی سود می رسانند که در این صورت حتی می توانند این نسبت را بزرگتر کنند و
نابرابری را شدیدتر کنند.
## داده های عمومی صرفا آمپلیفایر است
داده عمومی به خودی خود نابرابری تولید نمی کند، اما می تواند نابرابری موجود را
تشدید کند.
## افراد خیلی ضعیف
[مساله سواد](../literacy/)
نوعی خاص از این مساله است.
## اجتماع مردم و بنیاد های مردمی
مثلا هر کسی نمی تواند از داده های عمومی نقشه
[OSM](https://openstreetmap.org/)
استفاده کند چون این نقشه ترابایت ها حجم دارد و پردازش آن نیاز به سخت افزار
قوی دارد. پس فردی ممکن است ادعا کند که مشارکت در این نقشه، تنها به سود شرکت های
بزرگی است که توانایی استفاده از داده های آن را دارد. اما می بینیم که این طور نیست
و بنیاد های غیر انتفاعی مثل ویکی پدیا یا خود
osm
یا حتی شرکت های سود محور مثل فیسبوک یا
osmAnd
از این داده عمومی، داده های عمومی قابل استفاده برای افراد بیشتر یا سرویس های غیرانتفاعی
برای استفاده از آن ها درست کرده اند که به وضوح در جهت برابری تاثیر مثبت دارد. فعالیت
این بنیاد های غیر انتفاعی بدون این داده عمومی سخت تر و با هزینه بیشتری انجام می شد.
[کارخانه محلی](../local-factory/)
یک نمونه عالی از این روش است. یک شخص نمی تواند از داده های عمومی یک کارخانه محلی
استفاده کند اما آدم های کوچک و ضعیف با تشکیل اجتماع می توانند یک کارخانه محلی ایجاد
کنند و سود حاصل از آن را بین خودشان تقسیم کنند.
## داده هایی که عدم وجودشان بهتر از وجودشان است
مثلا اطلاعات دوربین های شهری اگر عمومی باشد می تواند توسط افراد خیلی قدرتمند برای
بایکوت، تحریم، آسیب رسانی و ... استفاده شود.
[داده های جنگی](../public-weapons/)
نوعی از این داده ها هستند. منظور از جنگی، چیزی است که پیشرفت مطلقش ارزشی ندارد
و صرفا هدفش رقابت با دیگران است. پیشرفت این داده ها، در بهترین حالت خنثی و معمولا
به ضرر جامعه است. مثلا اگر همه از یک نرم افزار برای پیروزی در شرط بندی استفاده کنند، به
سود هیچ کس نیست و نتیجه فرقی نمی کند و اگر همه به جای بمب اتم از تیر و کمان استفاده
کنند نتیجه فرقی نمی کند و صرفا ویرانی کمتر می شود. پس داده های رقابتی در این دسته
قرار می گیرند.
اطلاعات مالی یکی از این داده ها می تواند باشد. در صورت وجودشان افراد قدرتمند می توانند
از آن برای ردگیری افراد یک گروه خاص استفاده کنند. سه دیدگاه راجع به این اطلاعات وجود
دارد:
* **نباید وجود داشته باشند:**
این عده ادعا می کنند که این اطلاعات نقض حریم خصوصی هستند و نباید افشا شوند. این عده
از ابزار هایی مثل رمز ارز ها حمایت می کنند.
* **باید در انحصار عده ای خوب باشند:**
این گروه ادعا می کنند که این داده ها باید دست یک موجود معتمد، مثل دولت باشد. دولت
به کمک این داده ها جلوی کار های خلاف (یا تامین مالی آن ها) را می گیرد. مخالفان این گروه
دو مشکل را ذکر می کنند؛ یکی این که دولت بزرگ و متمرکز، ناکارآمد و فساد زاست و دوم این که
* **باید به صورت عمومی در دسترس همه باشد:**
این گروه ادعا می کنند که به کمک این داده ها، جامعه می تواند افراد ضد جامعه را به صورت
غیر متمرکز تنبیه کند و جلوی افراد پلید را بگیرد.
این سه گروه، در هر حوزه ای که وجود یک داده محل ابهام باشد، وجود دارند.
## در داده ای که به درد شما نمی خورد، مشارکت نکنید
بحثی که علیه داده عمومی وجود دارد این است که کسانی که در داده های عمومی مشارکت می کنند
به شرکت های بزرگ کمک می کنند تا سود به دست بیاورند و کارگر مجانی آن ها می شوند. اما
این مطلب درست نیست چون کسی مجبورشان نکرده است که مشارکت کنند و اگر مشارکت کرده اند
حتما از این مشارکت سودی نیز برده اند.
اگر به عنوان یک کار خیر یا با انگیزه های متفرقه می خواهید در یک داده عمومی مشارکت
کنید، در داده های عمومی که خودتان یا امثال شما به آن نیاز دارید تا مطمئن باشید که
به جامعه سود رسانده اید و به سوی وضعیت عادلانه تر و برابر تر حرکت کرده اید.
---
title: چرا کسی باید داده انحصاری اش را عمومی کند؟
category:
- economy
incomplete: true
related:
- make-money-from-developing
- prevent-make-proprietary
- public-data-and-government
---
دلیلی به جز این که بخواهد یک کار خوب کند وجود ندارد.
## پس چگونه باید داده عمومی تولید شود؟
تصور غلط این است که انتظار داشته باشیم داده عمومی از عمومی شدن یک داده انحصاری
تولید شود. در حالی که داده های انحصاری در بازار تولید می شوند ولی داده های عمومی توسط
[مشارکت غیر متمرکز](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF_%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%B1%D8%A7%DA%A9%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C)
تولید می شوند. برای همین اشتباه است که فکر کنیم روزی مایکروسافت سیستم عاملش را عمومی
می کند بلکه باید با توان جمعی خودمان یک سیستم عامل عمومی بسازیم (که در مثال سیستم
عامل، ساختیم) و آن را بهتر از ویندوز کنیم (که کردیم) و روزی که این اتفاق افتاد، می توانیم
انتظار داشته باشیم که مایکروسافت که در رقابت شکست خورده، ویندوز را عمومی کند (که این
اتفاق نیفتاده است اما مایکروسافت
[گام هایی](https://www.zdnet.com/article/open-sources-eric-raymond-windows-10-will-soon-be-just-an-emulation-layer-on-linux-kernel/)
برداشته است.
)
که در آن روز، دیگر ویندوز عمومی شده نیز کاربردی برای جامعه نخواهد داشت.
Markdown is supported
0% or .
You are about to add 0 people to the discussion. Proceed with caution.
Finish editing this message first!
Please register or to comment